FALSE: Photo does not show the drought situation in Embolioi, Kajiado County, in October 2022
Jioni moja katika eneo la Kwa Reli, Mukuru kwa Reuben, hofu ilikuwa imeanza kutawala maisha ya wakazi. Wafanyabiashara walifunga biashara zao mapema, wafanyakazi waliharakisha safari zao za kurudi nyumbani, huku wazazi wakiishi kwa wasiwasi kuhusu usalama wa watoto wao. Visa vya wizi, uporaji wa simu na mashambulizi ya kutumia visu vilikuwa vimezua hofu kubwa katika jamii.
Katika mojawapo ya vibanda vya biashara, Mama Akinyi alikuwa akipanga bidhaa zake huku akijiandaa kufunga duka lake. Alikuwa na wasiwasi kuhusu hali ya usalama iliyokuwa ikizorota siku baada ya siku. Otieno, mkazi wa muda mrefu wa Kwa Reli, alifika dukani kwake na kuanza kuzungumza naye kuhusu changamoto hizo.
Mama Akinyi alimweleza Otieno kwamba siku hizi alikuwa akihofia kufunga biashara yake nyakati za jioni kwa sababu hakujua kama angefika nyumbani salama. Alisema kuwa baadhi ya wateja wake walikuwa wameanza kuepuka kununua bidhaa nyakati za jioni kutokana na hofu ya kuporwa njiani.
Otieno alikubaliana naye, akieleza kuwa hata yeye alikuwa amebadilisha ratiba zake za kila siku. Zamani, wakazi waliweza kutembea mitaani bila hofu kubwa, lakini sasa taarifa za watu kuporwa na wengine kudungwa visu zilikuwa zimewafanya wengi kuishi kwa tahadhari. Hata hivyo, alisisitiza kwamba jamii ilihitaji kutafuta taarifa sahihi badala ya kutegemea uvumi, huku viongozi na vyombo vya usalama wakichukua hatua zinazofaa.
Wakati mazungumzo yao yakiendelea, Brian, kijana aliyekuwa akifanya kazi na kurudi nyumbani jioni, alifika akiwa amebeba begi lake. Alionekana kuchoka na mwenye mawazo mengi. Mama Akinyi alipomuuliza kilichokuwa kikimsumbua, Brian alimweleza kuwa alikuwa amesikia watu wakizungumzia tukio la wizi na madai ya mtu kuwa na kisu. Ingawa hakujua kama taarifa hizo zilikuwa za kweli, zilikuwa zimemwongezea hofu wakati wa safari yake ya kurudi nyumbani.
Brian alieleza kwa masikitiko kwamba vijana wengi walikuwa wakijitahidi kutafuta riziki, lakini badala ya kufurahia kurudi nyumbani baada ya kazi, walilazimika kuwa na wasiwasi kuhusu usalama wao. Mama Akinyi alimfariji, akisema kuwa hakuna mtu anayepaswa kuishi kwa hofu katika eneo analoliita nyumbani.
Otieno alipoona kuwa wote walikuwa na wasiwasi kuhusu hali hiyo, alipendekeza kuwa wakazi hawakupaswa kuendelea kulalamika bila kuchukua hatua. Alisema kuwa ilikuwa muhimu kuzungumza na mwenyekiti wa mtaa na kutafuta suluhisho la pamoja.
Hata hivyo, changamoto za usalama hazikuwa zinahusu vitendo vya uhalifu pekee. Kulikuwa pia na vijana waliokuwa wakikabiliwa na ugumu wa maisha, ukosefu wa ajira na shinikizo kutoka kwa marafiki waliowashawishi kujiunga na makundi ya kihalifu.
Siku iliyofuata, Brian na Otieno walikutana na Kevin, kijana wa Kwa Reli aliyekuwa ameketi kando ya njia akiwa amezama katika mawazo. Kevin aliwaeleza kwa uchungu kwamba vijana wengi walikuwa wamekata tamaa kwa sababu ya kukosa kazi na fursa za kujikwamua kiuchumi. Alisema kuwa baadhi yao walipoona wenzao wakipata pesa kwa njia za mkato, walishawishika kujiunga na makundi mabaya ili kupata pesa za haraka na kukubalika miongoni mwa wenzao.
Brian alimweleza Kevin kwamba maisha yalikuwa magumu kwa watu wengi, lakini ugumu wa maisha haukupaswa kuwa sababu ya kuumiza wengine. Alimshauri kutafuta njia halali za kujipatia riziki badala ya kushiriki katika vitendo vya wizi na mashambulizi.
Otieno naye alisisitiza kuwa changamoto za vijana zilipaswa kueleweka bila kuhalalisha uhalifu. Alisema kuwa vijana waliokosa kazi walihitaji mwongozo, mafunzo na fursa za kujenga maisha yao, badala ya kushawishiwa kufanya vitendo vinavyohatarisha maisha ya watu.
Kevin alikiri kuwa wakati mwingine alihisi jamii haikuwa tayari kuwasikiliza vijana. Alisema kuwa baadhi ya watu walikuwa wakiwahukumu vijana wanaokaa mitaani na kuwachukulia kama wahalifu hata bila ushahidi. Hali hiyo, kwa maoni yake, ilikuwa ikiwafanya baadhi ya vijana kuhisi wametengwa.
Mama Akinyi, aliyekuwa amewasili kutoka dukani kwake, alijiunga na mazungumzo hayo. Alimkumbusha Kevin kuwa hata wafanyabiashara walikuwa wakipitia changamoto za kifedha, lakini hawakupaswa kugeukia uporaji ili kutatua matatizo yao. Alimweleza kuwa simu inayoporwa inaweza kuwa mali ambayo mtu amefanya kazi kwa miezi mingi ili kuinunua, na mtu anayeshambuliwa ana familia inayomsubiri nyumbani.
Maneno hayo yalimgusa Kevin. Kwa mara ya kwanza, alianza kufikiria madhara ya vitendo vya uhalifu kwa waathiriwa na familia zao. Alikiri kuwa baadhi ya marafiki zake walikuwa wakimshawishi kufanya chochote ili kupata pesa, lakini moyoni mwake hakutaka kuishi maisha ya uhalifu.
Brian alimhimiza kutumia muda wake katika michezo, mafunzo na shughuli za kijamii. Kevin alikubali kwamba alihitaji kubadilika na pia akatamani vijana wengine wa Kwa Reli wapate nafasi ya kueleza matatizo yao na kupata ushauri.
Siku chache baadaye, mwenyekiti wa mtaa aliitisha mkutano wa usalama uliowakutanisha wakazi pamoja na afisa wa polisi. Lengo la mkutano huo lilikuwa kujadili changamoto za wizi, vitisho na mashambulizi yaliyokuwa yakiwatia wananchi hofu.
Otieno alipata nafasi ya kueleza namna hali ya usalama ilivyokuwa ikiathiri maisha ya wakazi. Alisema kuwa wafanyabiashara walikuwa wakifunga mapema, watu waliokuwa wakitoka kazini usiku walikuwa wakihofia safari zao, na wazazi walikuwa na wasiwasi kuhusu usalama wa watoto wao.
Mwenyekiti wa mtaa aliwahakikishia wakazi kuwa malalamiko yao yangechukuliwa kwa uzito. Alieleza umuhimu wa kukusanya taarifa sahihi kuhusu maeneo yenye changamoto za usalama, muda ambao matukio yalikuwa yakitokea na mahitaji ya wakazi. Pia, alisisitiza haja ya kufuatilia maboresho ya taa na miundombinu katika maeneo yenye giza.
Afisa wa polisi alieleza kuwa usalama ulihitaji ushirikiano kati ya wananchi na vyombo vya usalama. Aliwahimiza wakazi kutoa taarifa za matukio kupitia njia rasmi na kuepuka kueneza uvumi au kuwashambulia watu wanaoshukiwa bila ushahidi.
Aliwashauri pia wakazi kutumia njia zenye mwanga na watu wengine inapowezekana, kuwajulisha watu wanaowaamini kuhusu safari zao za usiku na kuepuka kukabiliana na mtu mwenye silaha. Alisisitiza kuwa mtu akijeruhiwa, hasa kwa kudungwa kisu, alihitaji msaada wa haraka wa matibabu na kwamba usalama wa mwathiriwa ulipaswa kupewa kipaumbele.
Katika mkutano huo, Kevin alisimama na kuzungumza kwa uwazi kuhusu changamoto zinazowakabili vijana. Aliomba viongozi na jamii kuwasikiliza vijana, kuwasaidia kupata mafunzo na kuwaunganisha na fursa za ajira na kujiajiri. Alisema kuwa vijana wengi walikuwa na uwezo wa kufanya mambo mazuri ikiwa wangepewa nafasi na mwongozo.
Mwenyekiti wa mtaa alilikaribisha pendekezo hilo, lakini akakumbusha kila mtu kwamba ugumu wa maisha haupaswi kutumiwa kama kisingizio cha kufanya uhalifu. Mama Akinyi naye aliahidi kushirikiana na wazazi wengine kuwalea watoto kwa maadili mema na kuwafundisha kutatua migogoro bila vurugu.
Kabla ya mkutano kuhitimishwa, wakazi walikubaliana kufuatilia malalamiko yao kuhusu usalama, kuwasilisha taarifa za maeneo yenye giza kwa wahusika, kuimarisha mawasiliano na polisi na kupanga shughuli zitakazowaleta vijana pamoja.
Siku chache baadaye, wakazi walikutana tena kujadili maendeleo ya juhudi zao. Ingawa walielewa kuwa mkutano mmoja usingeweza kumaliza uhalifu wote, walikuwa wameanza kuona umuhimu wa kushirikiana badala ya kulaumiana.
Brian alisema kuwa alikuwa ameanza kupanga safari zake kwa umakini zaidi na kuwajulisha wanafamilia wake anapochelewa kutoka kazini. Hata hivyo, alisisitiza kuwa jamii ilihitaji kuona maboresho ya mwanga katika njia ambazo wakazi walitumia kila siku.
Mama Akinyi alihimiza wakazi kutowahukumu vijana wote kwa sababu ya makosa ya baadhi yao. Alisema kuwa jamii ilipaswa kuwa tayari kuzungumza na vijana, kuelewa changamoto zao na kuwaelekeza kwenye njia sahihi.
Kevin naye alieleza kuwa mazungumzo yaliyokuwa yamefanyika yalikuwa yamembadilisha mtazamo wake. Alisema kuwa hakutaka kujiunga na makundi yanayopora watu au kutumia visu, bali alitaka kutumia uwezo wake kufanya mambo yenye manufaa kwa jamii.
Akiwa na matumaini mapya, Kevin alipendekeza kuundwa kwa kikundi cha vijana kitakachoshiriki katika michezo, usafi wa mtaa na shughuli nyingine za kijamii. Brian alikubaliana naye, akiongeza kuwa vijana walipaswa pia kuunganishwa na watu na mashirika yanayoweza kuwasaidia kupata mafunzo na fursa za kazi.
Mwenyekiti wa mtaa aliahidi kuingiza pendekezo hilo katika mpango wa jamii na kutafuta ushirikiano na viongozi, wafanyabiashara na mashirika yanayofanya kazi na vijana. Afisa wa polisi naye alikumbusha wakazi kuwa usalama haukuwa jukumu la polisi pekee. Wananchi walipaswa kutoa taarifa sahihi, wazazi kuwalea na kuwaelekeza watoto wao, viongozi kusikiliza malalamiko ya wananchi, na vijana kukataa kujiunga na vitendo vya uhalifu.
Kadiri mazungumzo yalivyoendelea, wakazi walianza kuelewa kuwa usalama wa Kwa Reli ungeweza kuboreshwa kupitia juhudi za pamoja, uwajibikaji na heshima kwa maisha ya kila mtu. Walitambua pia kuwa waathiriwa wa uhalifu walihitaji msaada na huruma, badala ya kulaumiwa au kufichuliwa taarifa zao binafsi.
Mwisho wa mkutano, kila mmoja aliahidi kuchukua hatua katika eneo lake. Mama Akinyi angehamasisha wazazi kushirikiana, Brian angewahimiza vijana kushiriki katika kampeni za usalama, Otieno angeendelea kuhamasisha utoaji wa taarifa sahihi, na Kevin angekuwa mstari wa mbele kuwahimiza vijana kukataa uhalifu.
Mwenyekiti wa mtaa aliwahimiza wakazi kukumbuka kuwa bila usalama, biashara hudhoofika, familia huishi kwa hofu na vijana hupoteza fursa za kujenga maisha yao. Aliwaalika wote kuwa sehemu ya suluhisho na kujenga jamii inayoheshimu sheria na utu wa kila mwananchi.
Kwa sauti moja, wakazi walihitimisha kwa kauli iliyobeba matumaini yao ya maisha bora na salama:
“Mukuru Salama, Kwa Reli Salama! Tukatae wizi, tukatae visu, tukatae vurugu! Tuchague amani, tushirikiane na tuheshimu maisha! Usalama wetu, wajibu wetu!”
Hadithi ya wakazi wa Kwa Reli inatukumbusha kuwa usalama wa jamii hauwezi kujengwa kwa hofu, uvumi au kulipiza kisasi. Unahitaji taarifa sahihi, ushirikiano kati ya wananchi na vyombo vya usalama, mazingira salama, msaada kwa vijana na uwajibikaji wa kila mmoja wetu.
Msikilizaji wa Ruben FM, usalama unaanza na wewe, unalindwa na sisi sote, na matokeo yake hunufaisha jamii nzima.
Kauli mbiu: “Mukuru Salama, Kwa Reli Salama ,Uhai wa Mtu Una Thamani!”